Het bestaan van nanomaterialen (materialen die nanodeeltjes bevatten) zelf is geen gevaar. Slechts enkele aspecten ervan zijn schadelijk, vooral hun mobiliteit en verbeterde reactiviteit. Alleen wanneer bepaalde aspecten van bepaalde nanodeeltjes schadelijk zijn voor de biologie of het milieu, lopen we een reëel gevaar.
Om de impact van nanomaterialen op de gezondheid en het milieu te bespreken, moeten we twee soorten nanostructuren onderscheiden:
Deeltjes ter grootte van een nano worden geassembleerd op een substraat, materiaal of apparaat op een nanocomposiet, nanosurfacestructuur of nanocomponent (elektronica, optische sensoren, enz.), ook bekend als vaste nanodeeltjes.
"Vrije" nanodeeltjes, ongeacht of ze in bepaalde productiestappen worden opgeslagen of als afzonderlijke nanodeeltjes worden gebruikt.
Deze vrije nanodeeltjes kunnen nanogrote enkelvoudige elementen, verbindingen of complexe mengsels zijn, zoals "gecoate" nanodeeltjes of "core-shell" nanodeeltjes waarin het ene element is bedekt met een andere stof.
In de moderne tijd is de geaccepteerde opvatting dat, hoewel we ons moeten concentreren op materialen met vaste nanodeeltjes, vrije nanodeeltjes de meest urgente zorg zijn.
Omdat nanodeeltjes zo verschillen van hun dagelijkse tegenhangers dat hun schadelijke effecten niet kunnen worden afgeleid van bekende toxiciteit. Deze discussie over de gezondheids- en milieu-impact van vrije nanodeeltjes is van groot belang.
Wat ingewikkelder is, is dat wanneer we het over nanodeeltjes hebben, we moeten weten dat het poeder of de vloeistof die nanodeeltjes bevat bijna nooit monodispergeert, maar veel verschillende maten heeft binnen een bepaald bereik. Dit maakt de experimentele analyse ingewikkelder, omdat grote nanodeeltjes andere eigenschappen kunnen hebben dan kleine. Bovendien hebben nanodeeltjes de neiging om te polymeriseren, en gepolymeriseerde nanodeeltjes hebben ander gedrag dan individuele nanodeeltjes.